September 30, 2026. NGƯỜI BÁC SĨ ĐỨNG GIỮA PARIS VÀ BIỂN ĐÔNG, bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn

 

                 NGƯỜI BÁC SĨ ĐỨNG GIỮA PARIS VÀ BIỂN ĐÔNG

Xem chương trình phỏng vấn bác sĩ Đinh Tuấn, thấy ông tóc gió thôi bay nhưng nói tiếng Việt rất hay, dù rời Việt Nam từ năm lên 11 tuổi. Bác sĩ khi xưa là hình ảnh của những sinh viên người Việt tại Paris, dấn thân trong ca đoàn Lam Sơn. Những ca khúc của họ đã giúp một thế hệ người Việt tỵ nạn bơ vơ, lạc loài trên đất khách, giữ được một chút niềm tin vào ngày mai.

https://youtu.be/-8DpdnaGTtE?is=aWE6JmlePd3bP-15

Rồi mình chợt nghĩ: một người con trai Việt Nam rời quê hương năm mười một tuổi, lớn lên ở Paris, học Y khoa, làm thơ, làm nhạc tiếng Việt, rồi xuống tàu đi tìm những người Việt đang trôi dạt ngoài Biển Đông. Sau đó ông trở lại bệnh viện, làm khoa học, trở thành giáo sư và tiếp tục hiến dâng cả đời mình cho ngành y.

Đường đời ấy dài hơn một con tàu. Nó bắt đầu từ Sàigòn đến Paris, đi qua Biển Đông, rồi quay trở lại Paris và đâu đó giữa hai bờ ấy, có một người đứng làm bản lề.

Có lẽ vì vậy mà mình muốn tìm hiểu thêm về bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn. Nghe nói ông còn được nước Pháp trao tặng một huy chương vì những thành tựu trong nghề nghiệp. Có ông du học sinh nào đi từ miền Bắc kể là khi ông ta đứng ở Moscou, bổng nhớ đến Sông Lam, còn bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn, du học sinh từ Sàigòn, đứng giữa Paris, thấy dòng sông Seine cuộn chảy lại nhớ đến Biển Đông, nơi đồng bào của ông liều mình xuống tàu, đi tìm Tự Do. 2 đầu nổi nhớ nhưng khác nhau.

Nhưng có một điều có thể thấy khá rõ: người thanh niên năm 1979 chưa được phép xuống tàu vì chưa có bằng bác sĩ, sáu năm sau đã có mặt trên biển với cái loa phóng thanh. Có những cánh cửa trong đời đóng lại không phải để mình bỏ cuộc, chỉ là mình chưa có cái bằng để mở nó và bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn, có lẽ, đã chờ đúng sáu năm để có chiếc chìa khóa ấy.

Hôm trước, tình cờ xem lại một cuộc phỏng vấn của Jimmy Nguyễn với một người mà mình tưởng đã biết từ lâu: bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn. Mình nói “tưởng” vì cái tên này đã nằm đâu đó trong trí nhớ từ mấy chục năm trước ở Paris. Hồi ấy mình nhớ một người Việt trẻ ở Paris, sinh viên Y khoa, sinh hoạt với Tổng hội Sinh viên Việt Nam, ca đoàn Lam Sơn rồi liên quan vào chuyện cứu thuyền nhân.

Mình nhớ tên ông là Đinh Anh Tuấn, nay tìm lại mới thấy tên chính xác là Đinh Xuân Anh Tuấn, thường được gọi là bác sĩ Đinh Tuấn. Không biết có liên hệ gì với ông Đinh Xuân Anh Thái, đài Little Sàigòn vì cùng họ. Ông ta có làm thơ và nhạc với ca đoàn Lam Sơn, mình rất thích nghe một thời. 

Một tư liệu về Văn đoàn Lam Sơn của Tổng hội Sinh viên cho biết ông dùng bút hiệu Đinh Tuấn, làm thơ và tham gia sinh hoạt văn nghệ của giới sinh viên Việt Nam tại Pháp. (TRE Magazine). Một anh sinh viên học Y khoa, làm thơ ở Paris cũng như ông Phan Văn Hưng, kỹ sư, cựu chủ tịch tổng hội sinh viên Paris, làm nhạc tại Paris, đem lại niềm tin cho người Việt tỵ nạn, một tương lai tươi sáng hơn.

Rồi một ngày anh ta xuống tàu đi cứu người vượt biển. Mình thấy đài truyền hình chiếu anh ta ngồi trên ca-nô, dùng cái haut-parleur kêu réo giữa biển Đông trong đêm đen, có phải người vượt biển không. Nghe kể năm 1979, anh muốn đi cứu người vượt biển nhưng người ta không cho. Cao điểm thuyền nhân Việt Nam xảy ra vào những năm 1978–1979. Lúc ấy sinh viên Đinh Xuân Anh Tuấn đang học Y khoa tại Pháp, đâu 20 tuổi, nghe nói sinh năm 1958, và qua Pháp khi còn nhỏ với gia đình đâu 11 tuổi.

Ông kể lại rằng năm 1979 ông tình nguyện đi cứu người Việt, nhưng không được chấp thuận vì chưa tốt nghiệp bác sĩ. Muốn cứu người thì phải có lòng nhưng trên tàu cứu nạn, lòng tốt chưa đủ. Phải có nghề, anh sinh viên trẻ ấy đành ở lại Paris nhưng có lẽ cái “không được” ấy không làm anh quên chuyện lương y như từ mẫu. Nó chỉ làm anh chờ đến ngày có tấm bằng bác sĩ. Cái chìa khoá giúp anh ta có thể lên đường cứu những mạng người Việt trên đường tìm tự do.

Sau khi tốt nghiệp, Đinh Xuân Anh Tuấn xin tham gia những chuyến tàu cứu thuyền nhân. Nghe anh ta kể là bác sĩ Bernard Kouchner, thấy anh ta mới ra trường, tay nghề chưa vững, hỏi anh ta tiếng Việt anh ra sao. Anh ta kêu là tiếng mẹ đẻ nên được chấp nhận đi theo đoàn y sĩ vô biên giới với nhiệm vụ chính là thông dịch viên.

Theo lời ông kể với báo Người Việt, ông tham gia các hoạt động cứu thuyền nhân trong giai đoạn 1985–1988; có chuyến tàu còn được Hải quân Pháp hộ tống để phòng ngừa hải tặc. Vậy là người thanh niên từng đứng bên ngoài năm 1979, vì chưa có bằng bác sĩ, cuối cùng đã đứng trên tàu ngoài Biển Đông với tư cách một bác sĩ và thông dịch viên. Có những chuyện trong đời phải chờ sáu năm mới thực hiện được. Nhưng có những chuyện nếu thật sự tin thì sáu năm vẫn chưa phải là muộn.

L’Île de Lumière — Con tàu Ánh Sáng

Nhắc đến chuyện cứu thuyền nhân thì không thể không nhắc đến L’Île de Lumière — Đảo Ánh Sáng. Đó là một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất của phong trào cứu thuyền nhân. Bác sĩ Bernard Kouchner cùng những người đồng chí hướng đã đưa con tàu này ra biển để giúp những người Việt đang lênh đênh ngoài khơi. Theo lời bác sĩ Tuấn kể trong cuộc phỏng vấn, mỗi ngày con tàu tốn khoảng 30.000 quan Pháp. Cứ tưởng tượng: mỗi ngày ngoài biển là một đống tiền, chưa kể nhiên liệu, thủy thủ đoàn, bác sĩ, thuốc men và đủ thứ chi phí. Muốn cứu người trên biển không phải chỉ có một tấm lòng. Lòng thương người cũng phải trả tiền xăng.

Sau này chương trình Paris By Night 77 cũng dành một phim tài liệu cho Tàu Ánh Sáng – L’Île de Lumière, rồi tiếp nối bằng phim về Hội Y Sĩ Thế Giới – tàu Jean Charcot và cuộc phỏng vấn bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn. (Arcsnet Wiki)

Điều này cho thấy một chuyện mà nhiều khi chúng ta quên: L’Île de Lumière không phải là toàn bộ câu chuyện. Nó là một trong những chương đầu. Sau đó còn có Jean Charcot, Cap Anamur và nhiều con tàu khác và trong những con tàu ấy có những bác sĩ Việt Nam. Tàu Cap Anamur là con tàu cứu thiếu tá Lê Xuân Phong, lênh đênh trên biển cả, đưa về hải cảng Hamburg của Đức quốc. Tại đây ông ta gặp lại hai đồng đội người Mỹ sát cánh bên nhau ở chiến trường Việt Nam.

Ổng Phan Lạc Tiếp, trong hồi ký Một Thời Oan Trái, viết rằng trong Hội Y Sĩ Thế Giới có một bác sĩ Việt Nam tên Đinh Xuân Anh Tuấn, thường gọi là bác sĩ Đinh Tuấn. Ông Tiếp gọi vai trò của bác sĩ Tuấn là một “bản lề” giữa Hội Y Sĩ Thế Giới và Ủy ban Báo nguy Người Vượt Biển. 

“Bản lề” nghe thì nhỏ xíu nhưng một cánh cửa mà không có bản lề thì vẫn là một cánh cửa không mở được. Bác sĩ Tuấn chính là một cái bản lề như vậy. Một bên là người Việt tị nạn ở Hoa Kỳ, một bên là các tổ chức nhân đạo quốc tế tại Pháp. Một bên có tiền, có cộng đồng, có nhu cầu cứu người, một bên có tàu, bác sĩ, tổ chức và khả năng hoạt động quốc tế. Hai bên phải gặp nhau và ông Tuấn giúp họ hợp tác với nhau.

Năm 1985, sự hợp tác ấy đưa đến một chiến dịch rất cụ thể. Con tàu Jean Charcot ra Biển Đông ngày 30 tháng 4 năm 1985, đúng mười năm sau ngày Sài Gòn thất thủ. Theo bản tường trình của Ủy ban Báo nguy Người Vượt Biển, chiến dịch kéo dài đến ngày 7 tháng 6 năm 1985 và vớt được 520 thuyền nhân. Hải quân Pháp cử chiến hạm Schoelcher đi theo để bảo vệ tàu. 

Năm đó, lần đầu tiên người Việt tị nạn ở Mỹ không chỉ nói: “Xin quốc tế giúp chúng tôi.” Họ bắt đầu nói: “Chúng tôi sẽ góp tiền. Các ông đưa tàu ra biển. Chúng ta cùng cứu người.” Đó là một thay đổi rất lớn của cộng đồng người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ, họ không còn ngửa tay đón nhận của người Mỹ nữa mà lên đường, cứu đồng bào mình vượt biển, tránh hải tặc,..

Sau Jean Charcot là Cap Anamur. Kết quả của Jean Charcot dẫn đến những chiến dịch tiếp theo. Năm 1986, Ủy ban Báo nguy hợp tác với Hội Y Sĩ Thế Giới và Ủy ban Cap Anamur của Đức để đưa Cap Anamur II ra biển. 

Rồi nhiều chuyến khác tiếp tục. Một tài liệu hồi tưởng về các chiến dịch Mission Rescue liệt kê những con tàu như Iles de Lumière I và II, Cap Anamur I và II, Jean Charcot, Rose Scaffino, Mary Lingstown I và II. 

Biển Đông lúc ấy không chỉ có những chiếc ghe nhỏ bé của người Việt. Trên biển còn có những con tàu đi tìm họ. Những ngọn hải đăng di động trên biển Đông để cứu người Việt, trốn thoát Thiên Đường Mù.

https://share.google/AcGIVFuQZGHJejMWL

Người bác sĩ bỏ phòng mạch để xuống biển, cứu đòng bào của mình, dù anh ta rời khỏi Việt Nam năm lên 11 tuổi. Người ta thường tưởng một bác sĩ là người ngồi trong phòng khám, mặc áo blouse trắng, có bệnh nhân tới, khám rồi kê toa, lấy tiền. Bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn thì có một giai đoạn khác, ông bỏ công việc chuyên môn để đi theo tàu.

Một tài liệu hồi tưởng về các chiến dịch cứu thuyền nhân ghi tên ông cùng những bác sĩ Việt Nam khác đã tình nguyện đi theo các con tàu để chăm sóc sức khỏe cho thuyền nhân. 

Có khi phòng khám y khoa là một căn phòng trên đất liền. Có khi phòng khám là một chiếc tàu lắc lư giữa Biển Đông và bệnh nhân không phải người đi bộ vào phòng khám. Họ là những người vừa được vớt lên khỏi biển, kiệt sức sau mấy ngày thiếu ăn thiếu uống, chờ đợi theo các đợt sóng trôi về nơi vô định.

Nhưng câu chuyện của ông không kết thúc ở Biển Đông, người thanh niên Việt Nam ở Paris ngày nào sau này trở thành một nhà khoa học y khoa. Ông làm việc tại Hôpital Cochin ở Paris, trở thành giáo sư và chuyên gia về hô hấp. Một người từng đi trên biển tìm người chết nay dành phần đời còn lại để nghiên cứu cách giúp người sống thở tốt hơn.

Nghe hơi nghịch lý nhưng có thể từ rất sớm ông đã chọn một nghề liên quan đến sự sống, chỉ khác là lúc đầu, ông cứu người bằng một chiếc tàu, sau này, ông cứu người bằng phòng thí nghiệm và bệnh viện. Mình nghĩ điều làm câu chuyện bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn đáng nhớ không phải chỉ vì ông là một bác sĩ mà vì ông đại diện cho một thế hệ người Việt trẻ sau 1975. Họ rời Việt Nam, học ở nước ngoài, hội nhập vào xã hội mới nhưng không cắt đứt với những người còn đang khổ.

Một người ở Mỹ gây quỹ, một người ở Pháp tìm tổ chức, một bác sĩ lên tàu, một người khác viết bản tin, một người khác lo định cư hay một người khác quay phim. Không ai một mình làm được nhưng ghép lại thì thành một mạng lưới và mạng lưới ấy đã cứu được nhiều người. Có lẽ vì vậy mà mình thích chữ “bản lề” mà ông Phan Lạc Tiếp dùng để nói về bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn.

Bản lề chẳng bao giờ là thứ người ta chú ý. Người ta nhìn vào cánh cửa, căn nhà, những người bước qua cửa. Ít ai cúi xuống nhìn cái bản lề nhưng không có bản lề, cánh cửa không mở. Trong câu chuyện thuyền nhân Việt Nam, có những người rất nổi tiếng. Bộ trưởng Bernard Kouchner. Có những con tàu nổi tiếng, những tổ chức quốc tế nhưng cũng có những người Việt trẻ đứng giữa Paris và California, nối những người xa lạ lại với nhau. Bác sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn là một trong những người ấy và có lẽ đó mới là điều đáng nhớ nhất. Không phải một người Việt đã được cứu mà là một người Việt đã quay lại để cứu những người khác.

Bài Thơ của Bác Sĩ Đinh Xuân Anh Tuấn 

Nghìn kỷ niệm bây giờ không còn nữa

Mảnh trời hồng của thuở xa xưa

Những tiếng guốc khua trên đường nắng lụa

Có còn vang thì cũng chỉ âm thừa

Thôi thì thôi, biết bao giờ gặp lại

Đàn chim xưa đang mỏi cánh phương nào

Có thương ai về trên bờ dậu cũ

Hót thật buồn trong tiếng gió lao đao

Chỉ riêng tôi mai đầu thai kiếp khác

Cho tôi xin làm viên sỏi bên đường

Hay cho tôi làm giống phân bón ruộng

Để trọn đời không rời bỏ Quê Hương

(1980)

Xem chương trình phỏng vấn bác sĩ Đinh Tuấn, thấy ông ta tóc gió thôi bay nhưng nói tiếng Việt rất hay dù rời Việt Nam năm lên 11 tuổi. Bác sĩ khi xưa là hình ảnh của những sinh viên người Việt tại Paris, dấn thân trong ca đoàn Lam Sơn. Những ca khúc của họ đã giúp người Việt tỵ nạn dạo ấy bơ vơ, lạc loài trên đất khách, giữ được niềm tin cho một ngày mai tươi sáng hơn. Nghe nói anh ta được chính phủ Pháp trao tặng một huy chương vì đã có công với nước Pháp, quê hương thứ 2 của anh ta.

Tự do như con đường soi sáng lối anh đi

Tự do như hy vọng , tự do như niềm tin

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Attachments area

Preview YouTube video Ký Ức 50 Năm: Bác Sĩ ĐINH XUÂN ANH TUẤN - Cứu Giúp Người Vượt Biển | JIMMY TV

Preview YouTube video Ký Ức 50 Năm: Bác Sĩ ĐINH XUÂN ANH TUẤN - Cứu Giúp Người Vượt Biển | JIMMY TV