OCTOBER 5, 2026. Melbourne, thành phố thân thương. Đoàn Xuân Thu

                             

                                                                                                            

MELBOURNE – Chuyện đất, chuyện người và chuyện đời của một thành phố phương Nam.

Có người hỏi Melbourne có gì mà người ta thương?

Tui nghĩ, thương Melbourne không nhứt thiết vì Melbourne đẹp hơn thiên hạ. Melbourne không có vẻ hào nhoáng của Sydney Harbour, không có khí hậu quanh năm dễ chịu như Brisbane, cũng chẳng có những bãi biển nhiệt đới như Queensland. Melbourne có cái tật rất riêng: sáng lạnh, trưa nóng, chiều mưa, tối lại lạnh; có khi bốn mùa gom hết vô một ngày.

Vậy mà người ta ở rồi thương. Thương riết thành quê.

Melbourne là thủ phủ của tiểu bang Victoria, nằm bên vịnh Port Phillip, nơi sông Yarra chảy qua thành phố trước khi ra biển. Nhìn trên bản đồ, Melbourne là một đô thị lớn ở phía đông nam nước Úc. Nhưng nhìn bằng ký ức của người sống ở đây, Melbourne còn là những con đường có hàng cây xanh, tiếng chuông xe tram leng keng, những khu chợ cuối tuần, quán cà phê trong hẻm nhỏ, những sân football đông nghẹt người và những vùng ngoại ô mà mỗi vùng lại có câu chuyện riêng.

* VICTORIA – ĐẤT CỦA VÀNG VÀ NHỮNG NGƯỜI ĐI TÌM CƠ HỘI:

Trước khi có Melbourne, có Victoria như ngày nay, vùng đất này là quê hương của những dân tộc Thổ dân thuộc nhóm Kulin, với lịch sử lâu đời hơn rất nhiều so với lịch sử thuộc địa của người Âu.

Rồi đến thế kỷ XIX, người Âu bắt đầu lập những khu định cư mới. Năm 1835, John Batman và John Pascoe Fawkner là hai cái tên thường được nhắc đến trong lịch sử hình thành Melbourne.

Khu định cư nhỏ bên sông Yarra lúc đầu chẳng có gì đặc biệt. Nhưng cái duyên của Melbourne là nằm đúng chỗ: có sông, có vùng đất tương đối bằng phẳng, gần vịnh Port Phillip và thuận tiện giao thương.

Năm 1851, Victoria tách khỏi New South Wales để trở thành một thuộc địa riêng.

Cũng đúng năm đó, vàng được phát hiện.

Thế là chuyện đời đổi khác.

Người từ Anh, Ireland, châu Âu, Trung Quốc và nhiều nơi khác ùn ùn kéo tới Victoria. Ballarat, Bendigo, Castlemaine trở thành những vùng đất nổi tiếng vì vàng.

Có người đào được vàng, có người trắng tay. Nhưng dù đào được vàng hay không, cả vùng đất Victoria đều giàu lên nhờ cơn sốt vàng.

Melbourne trở thành nơi cung cấp hàng hóa, vốn, dịch vụ và phương tiện cho những vùng đào vàng. Tiền vàng từ các mỏ chảy về thành phố. Nhà cửa mọc lên. Ngân hàng mọc lên. Đường sá, nhà ga, trường học, thư viện, công viên và những công trình công cộng lần lượt được xây dựng.

Bởi vậy, muốn hiểu những tòa nhà cổ kính của Melbourne, phải nhớ tới hai chữ: "vàng".

* MARVELLOUS MELBOURNE:

Cuối thế kỷ XIX, Melbourne giàu có đến mức được gọi bằng cái tên rất đẹp: Marvellous Melbourne – Melbourne kỳ diệu.

Đó là thời kỳ thành phố muốn chứng minh rằng một đô thị ở tận Nam bán cầu cũng có thể sánh vai với những thành phố lớn của châu Âu.

Royal Exhibition Building, Parliament House, State Library Victoria, Flinders Street Station và nhiều công trình khác lần lượt xuất hiện.

Có những tòa nhà đứng đó hơn một thế kỷ, chứng kiến bao nhiêu thế hệ người Melbourne đi qua.

Nhìn một công trình cổ, tui thường nghĩ: hồi nó mới xây, chưa có Facebook, chưa có điện thoại di động, chưa có Internet. Người ta đi bằng xe ngựa, thư từ đi bằng tàu thủy, tin tức chậm hơn bây giờ rất nhiều. Vậy mà những viên gạch ấy vẫn còn.

Đó là cái hay của địa phương chí: nhìn một thành phố không chỉ bằng cái nó đang có, mà còn bằng những gì nó đã trải qua.

* YARRA – DÒNG SÔNG CỦA MELBOURNE:

Nếu có một dòng sông cần nhắc đến khi nói về Melbourne, đó là Yarra.

Yarra không phải là sông hùng vĩ nhất nước Úc. Nó cũng chẳng rộng lớn như những con sông nổi tiếng ở châu Âu. Nhưng Yarra là dòng sông gắn với sự ra đời và phát triển của Melbourne.

Ngày nay, người ta có thể đi bộ dọc bờ Yarra, chạy bộ, đạp xe, ngồi ăn uống hoặc nhìn những tòa nhà cao tầng soi bóng xuống mặt nước.

Yarra giống như một sợi dây nối Melbourne cũ với Melbourne mới.

Một bên là những công trình lịch sử. Một bên là cao ốc hiện đại. Dưới sông là những chiếc thuyền. Trên bờ là người đi bộ. Xa hơn nữa là tiếng xe tram và tiếng xe cộ.

Thành phố cứ thế mà sống.

* MELBOURNE VÀ NHỮNG CHIẾC XE TRAM:

Người ta có thể nhận ra Melbourne qua nhiều thứ, nhưng dễ nhứt có lẽ là tiếng xe tram.

Chiếc xe tram chạy giữa phố xá đã trở thành một phần hình ảnh của Melbourne. Có những tuyến đi qua khu trung tâm, có tuyến chạy xa ra vùng ngoại ô.

Có khi đứng chờ ở trạm, nhìn xe tram từ từ tới, tui có cảm giác thành phố này đã quen với nó từ đời nào.

Tram không chỉ là phương tiện giao thông. Nó là một phần ký ức đô thị. Một thành phố có thể thay đổi cao ốc, thay đổi cửa hàng, thay đổi bảng hiệu. Nhưng tiếng xe tram leng keng vẫn làm người ta nhận ra: mình đang ở Melbourne.

* CBD – CÁI LÕI CỦA THÀNH PHỐ:

Khu trung tâm Melbourne thường được gọi là CBD – Central Business District.

Đây là nơi những tòa nhà cao tầng chen nhau giữa những công trình cổ. Buổi sáng dân văn phòng đổ xuống ga Flinders Street, ga Southern Cross rồi tản ra các con đường.

Có người đi làm. Có người đi học. Có khách du lịch. Có người bán hàng. Có người chỉ ngồi uống cà phê nhìn thiên hạ.

Nhưng cái đặc biệt của Melbourne là ngay giữa CBD hiện đại vẫn còn những con hẻm nhỏ. Hosier Lane, Degraves Street và nhiều con hẻm khác đã trở thành một phần văn hóa Melbourne. Tường được phủ graffiti và street art. Quán cà phê nhỏ nằm nép bên trong. Người ta ngồi ngoài đường, nói chuyện, uống cà phê, nhìn người qua lại.

Melbourne có kiểu sống hơi chậm ở những chỗ như vậy.

* ST. KILDA – BIỂN NGAY BÊN THÀNH PHỐ:

Muốn đổi không khí, người Melbourne thường nghĩ tới St. Kilda.

St Kilda nằm bên vịnh Port Phillip, không quá xa CBD. Có bãi biển, có công viên, có những hàng cây và những con đường dành cho người đi bộ.

St Kilda Pier cũng là một địa điểm quen thuộc. Đứng ngoài cầu tàu nhìn vào thành phố, những cao ốc Melbourne hiện ra phía xa. Nhìn ra biển lại thấy một khoảng không rộng lớn.

Một thành phố vừa có CBD, vừa có biển ngay bên cạnh, đó cũng là một nét đặc biệt của Melbourne.

* FOOTSCRAY – MỘT GÓC MELBOURNE RẤT KHÁC:

Nếu CBD là bộ mặt quốc tế của Melbourne thì Footscray lại là một trong những nơi cho thấy rõ Melbourne của người di dân.

Footscray từng là một khu vực công nghiệp. Rồi theo thời gian, dân cư thay đổi. Người châu Phi, châu Á, người Việt Nam và nhiều cộng đồng khác cùng đến sinh sống, buôn bán.

Đi vài vòng Footscray, có thể nghe nhiều thứ tiếng. Có tiệm Việt, tiệm Phi châu, nhà hàng Ấn Độ, quán cà phê, chợ và những cửa hàng đủ thứ hàng hóa.

Đối với nhiều người Việt, Footscray có một thứ cảm giác rất đặc biệt.

Không phải Sài Gòn.

Không phải Mỹ Tho.

Không phải Cần Thơ.

Nhưng bước vô một tiệm Việt, nghe tiếng Việt vang lên giữa phố Melbourne, tự nhiên thấy quê nhà đâu đó gần hơn.

* RICHMOND VÀ NHỮNG DẤU CHÂN NGƯỜI VIỆT:

Richmond cũng là một địa danh quen thuộc với cộng đồng Việt ở Melbourne.

Victoria Street từng bước hình thành một khu phố Việt nổi tiếng. Người ta đến đây mua rau, mua nước mắm, ăn phở, ăn bún, uống cà phê và gặp đồng hương.

Những khu phố như vậy không chỉ là nơi buôn bán. Nó là một phần lịch sử di dân.

Những người Việt rời quê hương, đến một đất nước xa xôi, rồi bắt đầu lại từ hai bàn tay. Người mở tiệm ăn, người bán hàng, người làm hãng xưởng, người làm văn phòng, người đi học.

Con cái họ lớn lên ở Úc. Thế hệ sau có thể nói tiếng Anh giỏi hơn tiếng Việt. Nhưng trong nhiều gia đình vẫn còn một tô phở, nồi thịt kho, dĩa bánh hỏi hay tiếng nói của ông bà để nối họ với nguồn cội.

Đó cũng là một phần Melbourne.

* SPRINGVALE, DANDENONG VÀ MỘT MELBOURNE ĐA VĂN HÓA:

Đi xa hơn về phía đông nam, những vùng như Springvale và Dandenong lại cho thấy một bộ mặt khác của Melbourne.

Đây là những khu vực có cộng đồng di dân đông đúc. Người Việt, Campuchia, Ấn Độ, Sri Lanka, Afghanistan, Phi châu và nhiều cộng đồng khác cùng sinh sống.

Ở những nơi này, tiếng Anh không phải là thứ tiếng duy nhất nghe được ngoài đường.

Melbourne vì vậy không phải một thành phố “Anh” theo nghĩa cũ nữa. Nó là thành phố của di dân. Mỗi cộng đồng mang theo một chút quê nhà, rồi cùng góp lại thành một Melbourne mới.

* PENTRIDGE – TỪ NHÀ TÙ THÀNH KHU ĐÔ THỊ:

Có những nơi ở Melbourne mà lịch sử thay đổi gần như hoàn toàn. Pentridge ở Coburg là một thí dụ.

Nơi đây từng là một nhà tù nổi tiếng của Victoria. Những bức tường đá từng bao quanh tù nhân. Rồi thời gian thay đổi. Nhà tù đóng cửa, khu đất được tái phát triển thành một khu đô thị với nhà ở, cửa hàng, nhà hàng và không gian công cộng.

Nhưng những dấu tích cũ vẫn còn. Điều đó làm Pentridge trở thành một nơi đáng chú ý: quá khứ và hiện tại đứng cạnh nhau.

Melbourne có rất nhiều câu chuyện như vậy.

* MELBOURNE – THÀNH PHỐ CỦA THỂ THAO:

Nói chuyện Melbourne mà bỏ qua thể thao thì coi như thiếu một chương.

Melbourne Cricket Ground – MCG – là một biểu tượng. Australian Rules football có vị trí đặc biệt trong đời sống Victoria. Mỗi mùa football đến, người ta lại kéo nhau đi xem trận đấu.

Melbourne cũng là nơi tổ chức Australian Open, một trong bốn giải Grand Slam quần vợt.

Năm 1956, Melbourne tổ chức Olympic Games.

Một thành phố mà cuối tuần người ta bàn chuyện football, mùa hè đi coi tennis, rồi ngày thường vẫn chen nhau đi làm trên xe tram – đó là Melbourne.

* MELBOURNE VÀ CÁI TẬT “BỐN MÙA TRONG MỘT NGÀY”:

Người Melbourne có câu nói vui về thời tiết: sáng ra coi trời, rồi đoán coi hôm nay mình nên mặc gì. Có khi sáng lạnh, trưa nóng, chiều mưa.

Gió từ biển thổi vào có thể làm nhiệt độ thay đổi nhanh. Những luồng khí nóng từ vùng nội địa cũng có thể tràn xuống. Thành ra Melbourne nổi tiếng vì thời tiết thay đổi thất thường.

Người mới tới đây thường khó chịu. Người ở lâu thì quen. Rồi tới một lúc nào đó, chính cái chuyện sáng mặc áo lạnh, trưa cởi áo, chiều kiếm dù lại trở thành một phần ký ức.

Melbourne không hứa cho mình thời tiết hoàn hảo.

Melbourne chỉ hứa rằng ngày mai có thể khác hôm nay.

*MELBOURNE – QUÊ HƯƠNG CỦA NHỮNG NGƯỜI ĐẾN TỪ XA.

Có lẽ đây mới là điều đáng nói nhứt.

Melbourne hôm nay không chỉ được xây dựng bởi những người sinh ra tại đây.

Nó được xây bằng công sức của người đến từ khắp nơi.

Người Ý mang theo pizza và espresso. Người Hy Lạp mang theo văn hóa và nhà hàng. Người Trung Hoa có lịch sử lâu đời từ thời cơn sốt vàng. Người Việt mang theo phở, bánh mì, cà phê và một cộng đồng ngày càng lớn.

Rồi còn hàng trăm cộng đồng khác.

Thành phố vì vậy giống như một cuốn sách mà mỗi chương được viết bằng một thứ tiếng.

Có người đến Melbourne để học. Có người đến để làm ăn.

Có người chạy trốn chiến tranh. Có người đi tìm tự do.

Có người chỉ muốn kiếm một cuộc sống bình thường cho gia đình.

Rồi họ ở lại. Nhà cửa mọc lên. Con cái ra đời. Người già mất đi. Thế hệ mới lớn lên.

Một ngày nào đó, đứa nhỏ sinh ở Melbourne sẽ hỏi ông bà: “Hồi xưa ông bà từ đâu tới?”

Và câu chuyện di dân lại được kể tiếp.

* MELBOURNE – THÀNH PHỐ RỒI CŨNG THÀNH QUÊ:

Melbourne không phải quê hương của tất cả những người đang sống ở đây.

Nhưng với nhiều người, sống đủ lâu thì thành phố này dần dần biến thành quê.

Quê không nhứt thiết là nơi mình sinh ra. Quê đôi khi là nơi mình đã sống qua những năm tháng dài nhất của đời mình; nơi con cái trưởng thành, nơi mình đi làm, đóng thuế, mua căn nhà đầu tiên, đưa con đi học, ngồi uống ly cà phê, đi chợ cuối tuần, rồi một ngày nhìn lại mới hay mình đã gắn bó với nó quá sâu.

Melbourne là vậy.

Từ một khu định cư nhỏ bên sông Yarra năm 1835, qua cơn sốt vàng, qua thời kỳ Liên bang, qua chiến tranh, khủng hoảng kinh tế, những làn sóng di dân và sự bùng nổ của đô thị hiện đại, Melbourne đã trở thành một trong những thành phố lớn của nước Úc.

Nhưng bên dưới những cao ốc vẫn là dòng Yarra.

Bên dưới những con đường hiện đại vẫn còn những dấu chân của người xưa.

Giữa những khu phố sang trọng vẫn có những khu chợ bình dân.

Trên cùng một chiếc xe tram có thể có người Úc gốc Anh, người Việt, người Ấn, người Hoa, người Phi Châu và người sinh ra ở Melbourne.

Mỗi người một câu chuyện.

Mỗi gia đình một quê hương.

Tất cả cùng gặp nhau ở đây.

Đó chính là Melbourne – một thành phố được làm nên không chỉ bằng gạch đá, đường sá và cao ốc, mà bằng đất, vàng, di dân, ký ức và thời gian.

Và đối với những người đã sống ở đây đủ lâu, Melbourne không còn đơn giản là nơi mình đang ở.

Nó đã trở thành một phần của đời mình.

Đoàn Xuân Thu.

Melbourne.

Melbourne trams

Melbourne in Spring. Sep 2026

4 seasons in one day

"If you don't like the weather, just wait five minutes." - That's the classic old saying about Melbourne weather.

Melbourne really does have four seasons in one day
This is not a joke locals tell tourists. Melbourne’s weather genuinely swings from sunshine to rain to wind to sun again within hours, and temperatures can drop more than 20°C in a single afternoon. The reason: the city sits right where hot desert air from the north collides with freezing air off the Southern Ocean. The chaos even inspired a famous Crowded House song “Four Seasons In One Day”.
So if you’re wondering what to pack for Melbourne, the answer is: everything. A jacket, an umbrella, and sunglasses. All at once.

Why Melbourne can have 4 seasons in one day

Find out why Melbourne weather can change so fast

Issued: 3 August 2026

https://www.bom.gov.au/news-and-media/why-melbourne-can-have-4-seasons-in-one-day